hello guest!
Member ID:  
Password:
   
Remember me
ebooks - truyên việt nam
Nguyễn Hiến Lê » Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc[1006] 
 
Rating: 
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  •   7.0/7 - 1 vote
    view comments COMMENTS   print ebook PRINT  
     
     

    Nguyễn Hiến Lê

    Đại Cương Văn Học Sử Trung Quốc



    MỤC LỤC 


    PHẦN THỨ NHẤT. VĂN HỌC TRƯỚC ĐỜI TẦN
      I. Khởi Nguyên
      II. Văn Nghị Luận Của Các Triết Gia
      III. Văn Ký Sự
      IV. Kinh Thi
      V. Sở Từ

    PHẦN THỨ HAI. TỪ ĐỜI TẦN ĐẾN ĐỜI TUỲ
      I. Văn Trào Hai Đời Tần, Hán
      II. Văn Xuôi Đời Tần, Hán
      III. Phú, Nhạc Phủ Và Thơ Đời Hán
      IV. Thời Kiến An (196-220)
      V. Văn Trào Các Đời Nguỵ, Tấn, Nam Bắc Triều Và Tuỳ (221-621)
      VI. Văn Xuôi Từ Nguỵ Tới Tuỳ
      VII. Từ, Phú Và Thơ

    PHẦN THỨ BA. VĂN HỌC ĐỜI ĐƯỜNG
      I. Văn Trào Đời Đường (618-907)
      II. Văn Xuôi Đời Đường
      III. Thơ Đời Sơ Đường
      IV. Thơ Đời Thịnh Đường - Lý Bạch
      V. Thơ Thịnh Đường (Tiếp) - Phái Xã Hội
      VI. Thơ Thịnh Đường (Tiếp) - Phái Biên Tái
      VII. Thơ Thịnh Đường (Tiếp) - Phái Tự Nhiên
      VII. Thơ Thịnh Đường (Tiếp) - Phái Quái Đản
      IX. Vài Thi Hào Khác Thời Thịnh Đường
      X. Vãn Đường
      XI. Nhạc Phủ Và Từ Đời Đường

    PHẦN THỨ TƯ. VĂN HỌC CÁC ĐỜI NGŨ ĐẠI VÀ TỐNG
      I. Văn Trào Đời Ngũ Đại (907-960)
      II. Văn Trào Đời Tống (960-1279)
      III. Văn Xuôi Đời Tống
      IV. Thơ Đời Tống
      V. Từ Đời Tống

    PHẦN THỨ NĂM. VĂN HỌC CÁC ĐỜI NGUYÊN, MINH, THANH
      I. Văn Học Đời Nguyên (1234-1368) 1
      II. Văn Trào Đời Minh (1368-1660)
      III. Cổ Văn Và Thơ Đời Minh
      IV. Tuồng Và Tiểu Thuyết Đời Minh
      V. Văn Trào Đời Thanh (1616-1911)
      VI. Văn Học Chính Thống Đời Thanh
      VII. Tuồng Và Tiểu Thuyết Đời Thanh

    PHẦN THỨ SÁU. VĂN HỌC HIỆN ĐẠI
      I. Hai Cuộc Cách Mạng Trong Văn
      Ii. Tác Giả Hiện Đại

    TỔNG KẾT
      

     

    PHẦN THỨ BA

    VĂN HỌC ĐỜI ĐƯỜNG


    CHƯƠNG I. VĂN TRÀO ĐỜI ĐƯỜNG (618-907)

    1. ĐỜI ĐƯỜNG

    Đời Đường dài 3 thế kỷ (618-907), chia làm 3 thời kỳ:

    Sơ Đường (618-713) là thời bình trị, thịnh vượng; nhờ vua Thái tông (Lý Thế Dân), một minh quân, vừa anh hùng vừa giỏi văn học. Ông lập ra văn học quán ở kinh đô, kén 18 bác sĩ giảng tập kinh sử.

    Sau đời ông có nạn Võ Hậu giết tôn thất nhà Đường, đổi quốc hiệu là Chu được 16 năm. Võ thị tuy dâm loạn song có tài cầm quyền, tựa như Catherine II của Nga, nên trong nước không đến nỗi loạn lạc.

    Trung Đường (713-823). Vua Huyền Tông chăm lo việc chính, nhưng hiếu sắc, xa xỉ, mê nàng Dương Quí Phi, loạn An Lộc Sơn nổi lên rồi các nhà quân phiệt hùng cứ mỗi người một nơi, gây hoạ cho đời sau không ít.

    Vua Hiến Tông tuy thông minh, có uy quyền, song kiêu căng, mê đạo Phật và Lão, bỏ bê chính trị, bị hoạn quan giết. Từ đó, bọn này hoành hành, kết bè đảng, phế vua này lập vua khác và phiên trấn lại trở nên cường ngạnh.

    Vãn Đường (823-907). Trong non một thế kỷ, Trung Quốc bị nạn hoạn quan và loạn lạc, nhân dân đồ thán.

    Tóm lại, nhà Đường chỉ có 100 năm đầu là thịnh, còn 200 năm sau thì rối ren, nát bét.

    Về văn hóa, đời Tần và Hán, chưa có khoa cử, các quận huyện đề cử người có tài, có đức để trị dân. Đời Tuỳ bỏ chế độ ấy mà dùng khoa cử để lựa người. Nhà Đường tiếp tục chính sách của nhà Tuỳ nhưng vẫn trọng sử học cùng kinh, thư, chưa thiên hẳn về văn chương, nên sĩ tử cũng ít tranh đua về từ cú cho hoa mỹ. Tuy nhiên, nhà Nho đời Đường như Vương Thông, Hàn Dũ, Liễu Tông Nguyên không phát minh được điều gì.

    * Hồi Thượng cổ, người Trung Hoa dùng thanh tre hoặc mảnh lụa mà viết với một cái que nhọn trong ruột có đổ sơn đen. Đời Tấn chế ra được bút lông viết mau hơn nhiều. Đời Hậu Hán chế ra giấy bằng vỏ cây, giẻ rách. Đến đời Nguỵ, Tấn có người dùng khói đèn để chế mực. Nhờ những phát minh ấy, viết sách dễ dàng, sách tăng lên nhiều và tư tưởng được truyền bá khá mau. Đời Tuỳ đã có bản in và người ta bắt đầu in kinh Phật, đến cuối đời Đường thì in tới những loại sách thường.

    • Trong đời vua Thái Tông, một vị hoà thượng là Huyền Trang qua Ấn Độ đem về được 650 bộ kinh Phật rồi dịch ra lần lần. Đời vua Cao Tông, Nghĩa Tĩnh lại qua Ấn Độ đem về được 400 bộ nữa.

      Các tôn giáo như Hoả giáo (thờ lửa) ở Ba Tư, Cảnh giáo (một biệt phái của Da Tô cơ đốc) và Hồi giáo được truyền bá khắp nơi trong đời Đường.

    • Đời Hán ức chế thương nghiệp nhưng nó vẫn tiến bộ; đến đời Đường, người nước ngoài đến buôn bán ở Trung Quốc rất nhiều.
    • Về phong tục thì Sơ Đường văn trị và võ công rực rỡ, nhân dân còn giữ được di phong của đời Hán, nhưng từ thế kỷ thứ 8 trở đi, dần dần hoá ra nhu nhược, uỷ mị.

     

    2. VĂN TRÀO ĐỜI ĐƯỜNG

    a. Tại sao văn học đời Đường rất thịnh?

    Đọc qua văn học đời Lục Triều rồi xét văn học đời Đường, ta có cảm giác như đương ở trong một vườn hoang mà bước vào vườn thượng uyển đủ các hoa thơm cỏ lạ.

    Về tư tưởng thì ở Trung Quốc không thời nào thịnh bằng thời Chiến Quốc; về văn học thì đời Đường hơn hết. Tản văn đã phát đạt mà thơ càng phong phú, đặc sắc hơn nhiều, nên nói đến thơ Trung Quốc ai cũng nghĩ ngay đến thơ Đường.

    Sở dĩ văn học tiến triển được như vậy là do:

    Từ đầu nhà Đường đến loạn An Lộc Sơn (755) gồm 130 năm, trong nước rất bình trị; tuy ngôi báu có lần về họ Võ, nhưng dân gian vẫn được yên ổn làm ăn.

    Lại thêm được nhiều nhà vua trọng văn học. Thái Tông khi chưa lên ngôi, đã lập Văn học quán, nghiên cứu văn học đến nửa đêm, thu thập được trên 200.000 cuốn sách, mời 18 văn nhân thảo luận, nghiên cứu thi, phú. Võ Hậu cũng hâm mộ văn nhân, văn nhân tụ lại kinh đô có tới vạn người. Huyền Tông trọng Lý Bạch như một vị tiên ông. Hiến Tông đọc thơ Bạch Cư Dị, phong ngay Bạch là học sĩ. Mục Tông ngâm ca từ của Nguyên Chẩn, phong Chẩn chức lang trung. Văn Tông đặt ra 72 chức học sĩ và rất thích thơ ngũ ngôn.

    Cuối đời Đường, khoa cử hơi thiên về văn chương, cũng dùng phú và luật thi để tuyển tiến sĩ, nên học sinh nào cũng luyện 2 lối ấy.

    ° ° °

    Văn học đời Đường có thể chia làm 3 thời kỳ:

    b. Sơ Đường

    Nhà Đường lúc ấy ở trong cảnh thịnh trị và văn học còn chịu ảnh hưởng văn trào diễm lệ đời Lục Triều, nên lối biền ngẫu vẫn còn được trọng. Tứ Kiệt (tức 4 văn nhân nổi danh nhất) là Vương Bột 王勃, Dương Quýnh 楊炯, Lư Chiếu Lân 盧照鄰, và Lạc Tân Vương 駱賓王 đều sở trường về thể ấy. Trong thời này luật thi bắt đầu xuất hiện.

    Đồng thời, Trần Tử Ngang 陳子昴 cực lực đề xướng lối văn thành thực, mạnh mẽ đời Hán, Nguỵ, phản đối phong trào uỷ mị từ Tấn trở về sau. Ông nói: “Văn chương sa vào cái tệ đã 500 năm rồi, phong khí nhà Hán, Nguỵ, không truyền lại Tấn, Tống… Tôi, những lúc nhàn, đọc thư Tề, Lương, lời lẽ rất đẹp mà tình ý đều không, lần nào cũng thở dài”.

    c. Thịnh Đường

    Phong trào phục cổ

    Do đó, Trần Tử Ngang phải mở màn cho phong trào phục cổ trong thời Thịnh Đường.

    Những người có công trong thời phục cổ là Lý Bạch, Đỗ Phủ, Hàn Dũ và Liễu Tông Nguyên.

    Lý Bạch nói:

    “Từ Lương, Trần trở đi, văn diễm lệ và phù bạc đến cùng cực; Thẩm Ước lại quá chuộng âm thanh. Công việc phục cổ ta không làm thì ai làm?”.

    Lý Hoa và Nguyên Kết tiếp tục công việc ấy và đến Hàn Dũ và Liễu Tông Nguyên thì thành công. Cả thuyết của Hàn Dũ tóm tắt trong 4 chữ “Văn dĩ tải đạo” 文以載道 (Văn để chở đạo), nghĩa là nhà văn phải là nhà truyền đạo. Đạo nào? Đạo Nho của thánh hiền đời xưa. Ông bảo:

    “Không phải là sách đời Tam Đại 1 và đời Lưỡng Hán 2 thì không dám xem; không phải là cái chí của thánh nhân thì không dám giữ… Theo con đường nhân nghĩa mà đi, theo cái nguồn thi, thư mà lội thì suốt đời sẽ không bị lạc đường, không tuyệt cái nguồn”.

    Liễu Tông Nguyên chủ trương như ông:

    “Hồi nhỏ tôi làm văn cốt tìm lời cho đẹp, lớn lên mới hay rằng để làm sáng cái đạo, nên… không cầu có hình sắc, không khoe có thanh âm nữa”.

    Phong trào ấy có từ trước

    Tuy phong trào phục cổ thành công ở đời Đường, nhưng bắt đầu từ Lương, Trần. Thời ấy đã có Tiêu Cương 蕭綱 rất thích thơ đẹp mà cũng nhận thấy cái tệ của nó.

    Sau có Tô Sước 蘇綽 mô phỏng cách của cổ nhân mà bỏ lối văn biền ngẫu.

    Đến đời Tuỳ Văn Đế, nhà vua nghiêm cấm lối văn diễm lệ. Phàm giấy tờ gì, bất kỳ công, tư đều không được viết theo lối văn biền ngẫu (một viên thứ sử phạm luật đó mà bị trị tội). Nhà cầm quyền đương thời cho rằng loạn do bọn văn nhân gây ra: bọn này tranh nhau tìm những tiếng lạ, khéo, bỏ quy mô của thánh hiền, lấy cái vô dụng làm hữu dụng, khiến cho chính trị mỗi ngày mỗi bối rối, phong tục mỗi ngày mỗi suy.

    Tóm lại, ta có thể nói ngay trong khi văn biền ngẫu thịnh, đã có một sức phản động nó rồi; đó là luật tự nhiên trong vũ trụ. Nhưng phong trào phản động ấy phải đợi đến Thịnh Đường mới thành thục và đến Hàn Dũ mới hái được quả.

    Những hoàn cảnh thúc đẩy nó

    Nó thành thục do tình hình kinh tế, chính trị thời ấy.

    Trải qua đời Lục Triều và Sơ Đường, Phật giáo và Đạo giáo rất thịnh. Các nhà tu hành liên kết với bọn quý tộc, làm cho tài chính và vũ lực Trung Quốc phải suy.

    Sử chép Bắc Nguỵ có tới 30.000 ngôi chùa, 20 vạn sư. Hai triệu tăng ni không phải đóng thuế, không phải đi lính mà lại có nhiều ruộng đất, điền sản họ tới 10 triệu miếng, chiếm 1 phần ba toàn quốc! Sở dĩ nhiều như vậy là vì bọn quý tộc muốn ruộng của mình khỏi phải chịu thuế, đem nhờ nhà chùa quản lý giùm.

    Sau loạn An Lộc Sơn, các rợ phương Bắc và phương Tây thường xâm lấn bờ cõi; nhà vua không làm sao kêu đủ tráng đinh để bổ sung vào quân đội, phải bắt tới ông già (coi bài thơ Thạch Hào lại của Đỗ Phủ trích ở sau). Nguyên do cũng tại lòng ích kỷ vô biên của bọn địa chủ. Họ cần nông phu cày ruộng cho họ, cho nông phu vào ở chùa nói là làm sãi, tiểu mà kỳ thực là để khỏi bị bắt lính.

    Sách Đường thư 唐書 chép: “Khi An Lộc Sơn làm phản, Dương Quốc Trung muốn có tiền để chi tiêu vào việc nước mà khỏi lấy trong ngân khố của quốc gia, đặt ra lệ hễ ai nạp tiền thì được phát một tờ giấy chứng nhận là tăng ni, đạo sĩ; chỉ trong khoảng mười ngày, ở miền Hà Đông thâu được số triệu”.

    Những biện pháp ấy càng làm cho dân khốn khổ, xã hội loạn lạc. Nhà vua thì như Hiến Tông, biếng nhác, chỉ lo cất chùa, rước cốt phật, nên các nhà Nho ưu thời mẫn thế nổi lên phản đối đạo Phật, đạo Lão và những khuynh hướng lãng mạn để vãn cứu thời thế, dùng lối văn thiết thực của thời cổ để phục hưng đạo Khổng, Mạnh.

    Đặc điểm của phong trào

    Tuy phong trào ấy xuất hiện trong thơ, tuy một số thi nhân dùng tài để tả nỗi đau khổ của con người thời loạn (thơ xã hội) hoặc lòng can đảm của tướng sĩ nơi biên cương (thơ biên tái) song ta cũng phải nhận rằng chỉ trong tản văn nó mới được mạnh mẽ.

    Điều ấy rất dễ hiểu: khi muốn đả đảo một phong trào hoặc một chế độ thì phải bút chiến mà tản văn hợp với bút chiến hơn là thơ. Đó là một lẽ.

    Lẽ thứ nhì là thơ vẫn được coi như một món tiêu khiển, chứ không phải để “tải đạo”, nên ngay các nhà phục cổ như Hàn Dũ, Liễu Tông Nguyên cũng không ngần ngại viết ít nhiều bài thơ luật để thử cái thể mới đó hoặc tỏ tài của mình.

    Họ phục cổ mà không nệ cổ nhân như Vương Thông, họ chỉ theo cái chí hướng, cái ý cổ nhân thôi.

    Hàn Dũ viết:

    “Có kẻ hỏi: Làm văn thì theo ai?

    Xin kính cẩn đáp: theo cổ nhân.

    Lại hỏi: Sách của cổ thánh hiền còn đủ mà lời văn không giống nhau, vậy bắt chước ai?

    Xin đáp: Theo ý mà không theo lời”.

    Vậy ông theo đạo cổ, còn văn thì ông cho rằng phải tuỳ tình cảm, tài năng của mỗi người mà biến hoá, không thể nô lệ một cây bút nào được.

    Hết thảy các nhà phục cổ đời Đường đều có tinh thần sáng tác ấy, nhờ vậy văn học đời đó mới có giá trị.

    Ảnh hưởng của phong trào

    Phong trào ấy có ảnh hưởng rất lớn. Nhờ nó: tản văn có nhiều tình, ý: chất phác mà cảm động, hoặc đẹp đẽ mà không uỷ mị. Những bài Điếu cổ chiến trường của Lý Hoa, Tế thập nhị lang của Hàn Dũ, những trang du ký của Liễu Tông Nguyên đều là những tác phẩm bất hủ. Thơ không đến nỗi bị luật thanh âm của Thẩm Ước bó buộc quá, mà phát triển được rực rỡ. Những bài thơ hay nhất đời Đường phần nhiều không phải là thơ luật.

    Chủ nghĩa thực dụng được nẩy nở, do đó phát sinh khuynh hướng tả thực trong những tác phẩm xã hội của Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị.

    d. Vãn Đường

    Phong trào phục cổ ấy không được bền, chỉ khoảng 100 năm (100 trong văn học sử nước khác là lâu, mà trong văn học sử Trung Quốc thì không là bao); rồi đến Vãn Đường, lối văn diễm lệ, duy mỹ quái đản lại bành trướng.

    Văn nhân, thi sĩ lại nặn óc tìm những tiếng lạ đến nỗi có kẻ đẽo gọt 3 năm mới xong vài câu thơ, có kẻ lại tuyên bố “nói mà không kinh người thì chết không yên”.

    Nguyên nhân bởi đâu? Tại văn nhân thời đó thiếu tài sáng tác, chỉ tranh nhau hơn kém ở chỗ “chạm sâu khắc triện” ư? Hay tại vua chúa chỉ thích lối thơ luật và dùng nó để tuyển nhân tài? Hoặc tại thời loạn lạc quá rồi, thấy đạo Nho không vãn cứu được tình thế, người ta chán ngán, quay về chủ nghĩa duy mỹ, lãng mạn, lấy việc đẽo gọt văn để tiêu khiển, lấy sự hưởng lạc làm mục đích, bịt tai, nhắm mắt cho khỏi thấy cảnh đồ thán, điêu tàn trong nước rồi tự giam mình trong tháp ngà mà vui thú sáng tác?

     

    TÓM TẮT

    • Văn học đời Đường rất thịnh, nhờ:

      Trung Quốc được bình trị luôn 130 năm.

      Nhà vua trọng văn học và che chở văn nhân.

    • Trong thời Sơ Đường, văn học còn chịu ảnh hưởng phong trào duy mỹ đời Lục Triều.

      Thể thơ luật xuất hiện.

    • Tới Thịnh Đường, nổi lên phong trào phục cổ mà những người cổ suý là Lý Bạch, Đỗ Phủ, Hàn Dũ, Liễu Tông Nguyên.

      Các nhà ấy muốn khôi phục lại đạo Nho đương suy vì sự phát triển quá mạnh của đạo Lão và Phật, dùng thể văn thiết thực để thay lối văn phù hoa đời Lục Triều và vãn cứu tình hình xã hội.

      Tuy nhiên họ không nô lệ cổ nhân, vẫn có nhiều tinh thần sáng tác, chỉ theo chí hướng của thánh hiền đời trước thôi.

      Họ thành công nhưng không lâu.

    • Đến Vãn Đường thì khuynh hướng duy mỹ trở lại văn đàn, còn mạnh mẽ hơn hồi Sơ Đường nữa.

    --------------------------------
    1Tức những đời Hạ, Thương, Chu.
    2Tiền Hán và Hậu Hán.

     
     
     

     
     
    write comments  WRITE COMMENTreviews/comments  
     
     

     
     
    Please SIGN IN to Write a Comment

    Member ID:  
    Password:    


    if you don't have a vm account, go here to REGISTER
     
    TRUYỆN DÀITRUYỆN NGẮNTRUYỆN DỊCHTẬP TRUYỆNTRUYỆN TÌNH CẢMTRUYỆN TRINH THÁMTRUYỆN GIÁN ĐIỆPTRUYỆN KINH DỊTRUYỆN TIẾU LÂM
    TRUYỆN TUỔI TRẺ / HỌC TRÒTRUYỆN TÌNH DỤCTRUYỆN KIẾM HIỆPTRUYỆN DÃ SỬTRUYỆN TRUNG HOATHƠTẠP CHÍPHI HƯ CẤU
    ENGLISH EBOOKSEBOOKS FRANÇAISTRUYỆN KỊCHEBOOKS by MEMBERSTỰ LỰC VĂN ĐOÀNGIẢI THƯỞNG VĂN HỌC TOÀN QUỐC
    GIẢI THƯỞNG NOBEL VĂN HỌCTRUYỆN HAY TIỀN CHIẾNTRUYỆN MIỀN NAM TRƯỚC 1975MỤC LỤC TÁC GIẢ







    Please make a
    donation to help us
    pay for hosting cost
    and keep this
    website free

    Giặc Ôkê

    Duyên Anh

    1.Thần Mộ (Tru Ma) [16777215]
    2.Vũ Thần [16777215]
    3.Tinh Thần Biến [16777215]
    4.Đại Đường Song Long Truyện [5646938]
    5.Thần Mộ (Tru Ma) [5502932]
    6.Lộc Đỉnh Ký [4640091]
    7.Tiếu Ngạo Giang Hồ [4471815]
    8.Chuyện Xưa Tích Củ [4341336]
    9.Tế Công Hoạt Phật (Tế Điên Hòa Thượng) [3600939]
    10.Lưu Manh Kiếm Khách Tại Dị Thế [2690104]
    11.Phàm Nhân Tu Tiên [2497576]
    12.Xác Chết Loạn Giang Hồ [2300897]
    13.Lục Mạch Thần Kiếm [2010846]
    14.Sẽ Có Thiên Thần Thay Anh Yêu Em [1972353]
    15.Phong Lưu Pháp Sư [1549055]
    16.Hắc Thánh Thần Tiêu [1470356]
    17.Thất Tuyệt Ma Kiếm [1446046]
    18.Bạch Mã Hoàng Tử [1204117]
    19.Lưu Công Kỳ Án [1150808]
    20.Cô Gái Đồ Long [1078918]
    21.Yêu Em Từ Cái Nhìn Đầu Tiên [1062655]
    22.Đàn Chỉ Thần Công [1029043]
    23.Điệu Ru Nước Mắt [1026601]
    24.Ở Chỗ Nhân Gian Không Thể Hiểu [959539]
    25.Quỷ Bảo [921908]
    26.Giang Hồ Thập Ác (Tuyệt Đại Song Kiều) [907697]
    27.Hóa Ra Anh Vẫn Ở Đây [905360]
    28.Đông Chu Liệt Quốc [877110]
    29.Hắc Nho [852254]
    30.Đại Kiếm Sư Truyền Kỳ [843302]
    31.Điệu Sáo Mê Hồn [840154]
    32.Hóa Huyết Thần Công [756144]
    33.Tru Tiên [747846]
    34.Thần Điêu Đại Hiệp [745374]
    35.Đi Với Về Cũng Một Nghĩa Như Nhau [661995]
    36.Anh Có Thích Nước Mỹ Không? [622519]
    37.Bong Bóng Mùa Hè Tập 3 [592517]
    38.Nghịch Thủy Hàn [569470]
    39.Hoàn Hảo [557813]
    40.Chấm Dứt Luân Hồi Em Bước Ra [536857]
    41.Tầm Tần Ký [512149]
    42.Song Nữ Hiệp Hồng Y [456463]
    43.Thiên Đường [452731]
    44.Đạo Ma Nhị Đế [451040]
    45.Xu Xu, Đừng Khóc [439846]
    46.Mưu Trí Thời Tần Hán [434095]
    47.Bát Tiên Đắc Đạo [427585]
    48.Cậu Chó [417352]
    49.If You Are Here [411885]
    50.Võ Lâm Ngũ Bá [408330]
      Copyright © 2002-2017 Viet Messenger. All rights reserved.contact vm